Bin bir derde deva gibi gösterilen bitkisel ürünlerin arsenik,
civa, kurşun gibi toksik maddeler içerebileceğine dikkat çeken
uzmanlar, "Bitkisel olması bu ürünlerin tamamen masum olduğunu
göstermez, alırken ve kullanırken dikkatli olun" çağrısında bulunuyorlar
Bitkisel
ürün pazarının hızla büyüdüğüne dikkat çeken Memorial Hastanesi İç
Hastalıkları bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal, halk arasında
sıkça kullanılan bitkisel ürünlerin zararları tüketilirken dikkat
edilmesi gereken noktalar hakkında bilgi verdi:
Bitkisel ürünler ilaçlardan güvenli değil
Bitkisel
ürünler çok yaygın şekilde kullanılıyor, doğru kullanıldığında
faydalarından söz etmek mümkün. Ancak yararları yanında bazı bitkisel
ürünler kullanıcılar üzerinde ciddi tehlikelere neden olabilir. Çünkü
ürünler ilaçlardan daha güvenli değil. Bitkisel ürünler de zarar
gösterebilir. Bu işin ticaretini yapanları kullanıcılara bitkisel
ürünlerde zararlı etkiler gösterebilir. Bu işin ticaretini yapanların
kullanıcılara natürel olduklarını söylemeleri de kaçınılmaz" diyen
Prof. Yavuz Baykal, gözü kapalı şekilde bu ürünlere yönelmemek
gerektiğini söylüyor.
Baykal, ilaçlardan farklı olarak bitkisel
ürünlerin kullanılmadan önce test edilmediklerini öne sürerken, "Bu
nedenle güvenli oldukları söylenemez. Bu ürünlerden bazıları toksik
maddeler ve polen içerir ki; bu durum bazı kişilerde hastalıklara neden
olabilir. Bazılarının üzerindeki etikette belirtilmeyen steroid ve
östrojen gibi maddeler var. Bir kısmının içinde ise arsenik, civa, kurşun ve pestisid gibi zehirli maddeler mevcut" diyor.
Karaciğerinizi bile bozabilir!
• Bir
bitkisel ürünün üzerinde doğal olduğunu belirten bir etiketin bulunması
onun güvenli olduğunu göstermez. Örneğin kava ve eşekkulağı bitkisi
ciddi şekilde karaciğer hastalığına neden olur.
• Bitkisel ürünler doğru kullanılmadığında veya büyük miktarlarda alındığında ciddi sağlık problemlerine neden olur.
• Hamile kadınlar veya emziren anneler özellikle dikkatli olmalıdırlar. Çünkü bu ürünler ilaç gibi etki gösterebilir.
• Bazı bitkisel ürünler ilaç gibi etki gösterdiğinden, kullanılan ilaçlarla etkileşerek, zararlı olabilir.
• Birçok
bitkisel kaynaklı ürünün içerisinde onlarca, yüzlerce madde veya
bileşik bulunuyor. Bilim adamları faydalı olduğu ileri sürülen ürünler
içerisindeki bileşenleri tespit etmeye çalışsalar da bu konuda
bilinmeyenler de bir hayli fazla.
• Yapılan araştırmalar sonucu
bitkisel ürünlerin etiketleri üzerinde belirtilen bileşiklerin
haricinde daha birçok madde tespit edilmiş.
• Bazı bitkisel
ürünlerin içerisinde metaller, etiketsiz ürünler, mikroorganizmalar
mevcut. Bu nedenle dikkatli olmakta fayda var.
Zayıflama çayları kabızlığa yol açabilir.
Tedavi
veya destek amacıyla kullanılan yüzlerce bitkisel ürün mevcut. Bunlar
içerisinde en çok bilinenler; sinameki, bitkisel çaylar, papatya
türleri, yosun hapları, kondriotin sülfat, ekinezya, efedra, garlik,
ginkgo biloba, ginseng, kava, glukozamin, melatonin ve
fitoöstrojenlerdir.
Sık kullanılan ilaçlardan olan sinameki,
vücuttaki suyun atılmasını hızlandırıcı etkiye sahip. Kullanılan
diüretik çaylar (zayıflama ve form çayları) bağırsaklarda bulunan
‘mikrovillus’ adı verilen tüycüklerin kısalmasına ve düzleşmesine,
dolayısıyla kabızlığa yol açar. Sinameki kullanıldığı durumlarda besin
öğeleri, emilimlerinde sıkıntılar yaşanabilir. Mesela potasyum emilimi
azalın kalp kaslarına olumsuz yönde etki eder. Sonuç, kalp hastalığına
kadar gidebilir.
Papatya da masum değil
Bu
tip hapların içersinde 'sibutramin’ adlı iştah azaltıcı bir madde
mevcut. Aslında insanlar yosunla değil sentetik bir madde ile
zayıflıyorlar ve madde kontrolsüz kullanıldığı için birçok kişinin
ölümüne yol açıyor. Doğadan toplanan mantarlar ile zehirlenen insanlara
yönelik haberler basında bol miktarda mevcut. Doğadan toplanan ve
demlenerek içilen papatyalar da kimi zaman ciddi zehirlenmelere yol
açabiliyor. Çok çeşitli papatya türlerinden bazıları böcek öldürücü,
bir başkası migren, diğeri ise soğuk algınlığı tedavisi amacıyla kullanılıyor.
Yaşlılar ve hastalar daha dikkatli olmalı
Kullanılmakta
olan bu bitkisel ürünler bazı hastalık durumlarında da gü¬venli değil.
Bu ürünler özellikle yaşlılarda ciddi tehlikeler yaratıyor. Dolayısıyla
bitkisel kaynaklı ürünleri aşağıdaki sağlık problemi olanlar
kulla¬nırken çok dikkatli olmalı.
• Kanama problemi olanlar
• Kanser hastaları
• Şeker hastaları
• Prostat rahatsızlığı olanlar
• Sarası (epilepsi) olanlar
• Göz tansiyonu (glokom) olanlar
• Kalp rahatsızlığı olanlar
• Hipertansiyonlular
• Psikiyatrik hastalığı olanlar
• Parkinson hastaları
• Karaciğer rahatsızlığı olanlar
• Felçli hastalar
• Tiroit rahatsızlığı olanlar
• Bağışıklık sistemi yetmezliği olanlar
• Bitkisel
ürünleri kullanan ve cerrahi müdahale geçirecek olan kişiler
durumlarını mutlaka doktorlarına belirtmelidirler. Çünkü bitkisel
ürünler kanama ve anestezide bazı sorunlara yol açabilir. Bu gibi
durumlarda bitkisel ürünün iki hafta önceden kesilmesi gerekir.
• Bitkisel
ürünler özellikle böbrek ve diyaliz hastalarında; kan basıncı, kan
şekeri ve pıhtılaşma üzerine tahmin edilemeyen etkileri ve yol açtığı,
elektrolit dengesizlikleri nedeniyle zararlı olabilir.
Hangi bitkileri hangi ilaçlarla birlikte kullanmayacaksınız?
• Ekinezya: Aspirin ve kortizon tipi ilaçlarla
• Efedra: Burun açıcı (dekonjestan) ilaçlar, kafein, tansiyon ve kalp ilaçlarıyla
• Garlik: Aspirin ve romatizma ilaçlarıyla
• Ginkgo
biloba: Aspirin, romatizma ilaçları, kan sulandırıcı ve idrar
söktürücülerle Ginseng: Aspirin ve romatizma ilaçları, kalp ilaçları,
şeker hapları, idrar söktürücülerle
• Glukozamin; idrar söktürücü ve insülinler
• Kava: Parkinson ve kan sulandırıcı ilaçlarla
• Melatonin: Romatizmal ilaçlar, kortizon ve beta blokerlerle
• Kondriotin sülfat: Aspirin ile birlikte kullanılmamalıdır.
Yan etkilere dikkat
• Ekinezya kullananlarda; mide rahatsızlığı, ishal, kabızlık, alerji
• Garlik kullananlarda bulantı, ishal, kanama, alerji
• Ginseng kullananlarda baş ağrısı, uyku problemi, ürtiker, vajinal kanama, göğüslerde hassasiyet, tansiyon problemi
• Ginkgo biloba kullananlarda mide rahatsızlığı, ishal, baş ağrısı, kanama, epilepsi, kramplar,
• Glukozamin kullananlarda mide rahatsızlığı, şişkinlik, gaz, ishal
• a Kava kullananlarda uyuklama, kaşıntı, karaciğer rahatsızlığı
• Melatonin alanlarda uyuklama, baş ağrısı, depresyon, mide rahatsızlığı,
• Fitoöstrojen alanlarda meme ve rahim rahatsızlıkları, üroit problemleri
• Sarımsak
ve zencefil gibi bitkiler kandaki pıhtılaşmayı azaltır. Bu nedenle
cerrahi müdahalede bulunulacak kişiler ile aspirin ve ağrı kesici
kullananların bu bitkisel ilaçlan almaması gerekir.
• Efedra alanlarda baş ağrısı, sinirlilik, tansiyon yüksekliği, felç ve kalp krizi görülebileceği unutulmamalıdır.
Beslenme Diyet Dergisi