Serbest radikaller ve bunların zararlarından bizleri koruyan antioksidanlardan sık sık bahsediyoruz. C vitamini, E vitamini ve beta karoten gibi ilk akla gelen antioksidanlar, birçok bitkide bolca bulunur. İşte antioksidan özelliği olan bitkiler:

Dr. Hasan İnsel

Serbest radikaller ve bunların zararlarından bizleri koruyan antioksidanlardan sık sık bahsediyoruz. C vitamini, E vitamini ve beta karoten  ilk akla gelen antioksidanlar. Bunlara ilave olarak Coenzym Q - 10 gibi antioksidanlar da çok tanınmaktadır. Bu tip görevleri üstlenebilen çok çeşitli bitkiler de vardır.

Bitkilerden bahsederken, unutulmaması gereken bir konu da, büyüdükleri toprağın cinsi, sıcaklığı, mevsimi, toplandıklarındaki halleri, kurutma prosesleri ve depoda kaldıkları sürelerin etkilerini değiştirebileceğidir. Herhangi bir madde için “bitkiseldir, bunun bir zararı olmaz” demek çok yanlıştır, bunları  mutlaka doktor gözetiminde kullanmak gerekir. Unutmayın bir madde yarar sağlıyorsa, zarar da verebilir, bazı durumlarda da (ilaç etkileşimi gibi) yan etkilere de neden olabilir. Antioksidan özellikte olan bu bitkilere bazı örnekler:

Ekinezya:
Antioksidandır. Antibiyotik ve antitoksin özellikleri vardır. Soğuk algınlığı, grip semptomlarını hafifletir. Yara iyileşmesini artırdığı, bağışıklığı güçlendirdiği ileri sürülmektedir.

Ginkgo biloba:
Antioksidandır. Hafızayı ve konsantrasyon yeteneğini güçlendirmeye yardımcı olabilir. Yorgunluğu, baş dönmesi ve kulak çınlamasını azaltabilir.

Sarımsak:
Antioksidan olan organosülfür bileşikleri, allik asit içerir. Virüs ve bakteri enfeksiyonlarından korur, hazımsızlığı önler. Üst solunum yolu hastalıklarında akciğerlerdeki ve bronşlardaki mukusu inceltir. İdrar söktürücüdür. Tansiyonu dengelemede etkilidir. Total kolesterolü düşürücüdür. Kan pıhtılaşmasını azaltıcı özellik taşır. Her gün 1 - 2 diş sarımsak  bağışıklığı artırmaya yardımcı olabilir.

Ginseng:
Antioksidandır. Uyarıcı etkisi vardır. Afrodizyak olarak kullanılabilir, zihinsel ve fiziksel iyi hali artırabilir. Menopoz şikâyetlerinde faydalı olabilir.

Üzüm çekirdeği ekstresi:
Güçlü bir antioksidandır. Damar sertliğini önler. Serbest radikallerin zararlarını önler, kan dolaşımını artırır. Iltihap giderici etkisi vardır. Retinopatiyi önleyebilir. Yara iyileşmesini hızlandırır.

Soya fasulyesi:
Güçlü antioksidanlardandır. İçinde genistein, daidzein denilen güçlü antioksidan olan isoflavonlar vardır. Beslenmede soya fasulyesi, soya filizi, soya sütü, tofu, soya unu veya soya kıyması gibi çeşitli şekillerde tüketmek mümkündür. Soya fasulyesindeki fitoöstrojenler, menopoz sıkıntılarının ve semptomlarının hafifletilmesinde yardımcı olabilirler.

Çay:
İçerisinde kateşinler ve kuarsetin adı verilen çok güçlü antioksidanlar vardır. 1 bardak yeşil çayda 375 mg, 1 bardak siyah çayda 210 mg. kateşin bulunur. Çay konsantrasyonu kuvvetlendirir ve uyarıcı etkisi vardır. Çayın bu uyarıcı etkisi ”sabah bir çayımı içip kendime geleyim” diye günün başlangıcının halkımız arasındaki ifadesi olmuştur. Antioksidan etkilidir, kalp ve damar sistemi hastalıklarını önlemede yararları yazılmaktadır.  

Üzüm, limon, kayısı, kiraz, vişne, kuşburnu:
Bunlarda bioflavanoidler (Vitamin P) bulunur. Antioksidan ve anti - kanserojendirler. Yaşlılıkla birlikte oluşan kataraktı önleyebildikleri söylenmekte.  Ayrıca iltihap giderici, bağışıklık sistemini güçlendirici, alerjiyi azaltıcı etkileri vardır.

Soğan, kereviz, pırasa, lahanagiller:
Bunlarda da çeşitli antioksidan polifenoller bulunur. Antiaging ve antikanser etkileri vardır. Kanserojen nitrozaminlerin oluşumunu bloke ederler.

Domates, kayısı, kırmızı greyfurt, karpuz:
Çok güçlü bir antioksidan olan likopenden zengindirler. Likopen meme, prostat kanseri gibi bazı kanser türlerinin riskini azaltır. Kalp-damar sistemi hastalıklarına karşı koruyucudur.

Yabanmersini, çilek, ahududu, böğürtlen, frambuaz:
Güçlü bir antioksidan olan antosiyanin ve flavonoidleri içerir. İnflamasyonlara (yangı) karşı koruyucu olup, lutein içerikleriyle katarakt ve retinopati gibi göz ile ilgili hastalıkların tedavisinde yardımcı olarak kullanılabilir.

Silmarin denilen bir kimyasal bileşik içerir. Antioksidandır. Karaciğer hücrelerini kimyasal hasardan korur. Safra üretimini ve bağırsağa akışını artırır. Kronik inflamatuar hepatitlerde (karaciğer iltihabı) ve karaciğer yağlanmasında tedaviye yardımcı olarak kullanılabilir. Sirozda inflamasyonu azaltabilir.